Աշխարհագրություն

1.Թվե’լ բնական զոնաները:

Արկտիկական անապատներ, տունդրա, անտառատունդրա, տայգա, խառը և լայնատերև անտառներ, տափաստաններ, անապատներ և կիսաանապատներ, մերձարևադարձային անտառներ ու թփուտներ, սավաննաներ և հազվագյուտ անտառներ, հասարակածային խոնավ անտառներ։

2.Բարեխառն գոտու անտառների զոնան ի՞նչ ենթազոնաների է բաժանվում:

տայգայի (փշատերև անտառներ) խառը անտառների լայնատերև անտառների

3.Ի՞նչ տարբերություն կա արկտիկական անապատների և անապատների զոնաների միջև:

Արկտիկական անապատներ – գտնվում են բևեռային շրջաններում, շատ ցուրտ է, գրեթե բուսականություն չկա, հողը սառած է։ Անապատներ – գտնվում են հիմնականում տաք գոտիներում, շոգ է, տեղումները շատ քիչ են, բայց կան որոշ բույսեր (օր.՝ կակտուսներ)։

4.Հողերի ի՞նչ տիպեր են տարածված հասարակածային մշտադալար,խոնավ անտառների բնական զոնայում::

Կարմիր և դեղին ֆեռալիտային (լատերիտային) հողեր։

Ղազարոս Աղայան

Ղազարոս Աղայանը ծնվել է 1840 թվականի ապրիլի 4–ին Բոլնիս–Խաչեն (այժմ՝ Վրաստանում) հայաբնակ գյուղում։

Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում և Շամշուլդա գյուղում՝ քահանա Տեր-Պետրոսի մոտ։ 1853 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, սակայն մեկ տարի անց ինքնակամ հեռացել։ Այնուհետև իր գիտելիքները լրացրել է ինքնակրթությամբ։

Աշխատել է որպես գրաշար ԹիֆլիսումՄոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում։ 1867 թվականին վերադարձել է Հարավային Կովկաս, եղել է Էջմիածնի տպարանի կառավարիչ, խմբագրել «Արարատ» ամսագիրը (18691870)։ Դասավանդել է ԱխալցխայիԱլեքսանդրապոլիԵրևանիՇուշվա դպրոցներում (1870–1882), եղել Վրաստանի և Իմերեթիայի հայկական դպրոցների թեմական տեսուչ։ Աշխատել է «Փորձ» հանդեսի խմբագրությունում որպես քարտուղար, գործուն մասնակցություն ցուցաբերել «Աղբյուր» մանկական պատկերազարդ ամսագրի խմբագրմանը։

1853 թվականին Աղայանը ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի նախավերջին դասարանը։ Քաղաքային կյանքը և առաջադիմական գաղափարները վճռական նշանակություն են ունենում նրա մտավոր զարգացման գործում։ Շուտով ապագա գրողը վերադառնում է գյուղ և փորձում իր ձեռք բերած գիտելիքներով զարգացնել շրջապատը։

1862 թվականին Աղայանը ուսումը շարունակելու և մասնագիտության մեջ կատարելագործվելու մտադրությամբ ընկերոջ հետ մեկնում է Մոսկվա՝ որտեղ հանդիպում են մեծ դժվարությունների։ 18621867 թվականներին աշխատում է որպես գրաշար Մոսկվայում և Պետերբուրգում:

1895 թվականին ձերբակալվել է հնչակյան կուսակցությանը պատկանելու մեղադրանքով, աքսորվել Նոր Նախիջևան, ապա՝ Ղրիմ (18981900)։ Այնուհետև մինչև կյանքի վերջը եղել է ցարական ժանդարմերիայի հսկողության տակ։ 1902 թվականի մայիսին տոնվել է Աղայանի գրական գործունեության 40-ամյակը։ 1905 թվականին մասնակցել է Թիֆլիսի հոկտեմբերյան ցույցին՝ ցարին տապալելու կոչ արել։

Մահացել է 1911 թվականի հունիսի 20-ին Թիֆլիսում։

English 01.04.2026

Easter is one of my favourite holidays. My family celebrates it because it is a christian holiday and many christian countries celebrate it, including Armenia. On Easter we paint eggs and fight them together. We usually paint them red because it symbolizes new life and birth.
In the evening, on Saturday one member of our family goes to the church to get a candle of a holy light. Easter is a family event, so we celebrate it at home with close relatives and friends.
Happy Easter!

Armenians have a strong and remarkable connection to God. As we are the first country to embrace Christianity in 301 AD, we keep the religious traditions and customs that came from many years. And one of the most famous and important feasts that Armenians celebrate is Easter. This holiday brings the connection between God and Armenians significantly closer.

Easter time is generally called Surb Zatik in Armenia, which connotes “being confined from sins.” During this time, Armenian Apostolic churches acclaim the resurrection of Jesus Christ. As, when Jesus was crucified, humanity persevered through the absolution of sins.

Armenians celebrate Easter with happiness and exaltation as it is probably the holiest time of the Armenian Apostolic Church.

There is no distinct date for this holiday, and it changes every year. It is consistently celebrated between March 22 to April 26. It is because the Armenian Apostolic Church celebrates Easter on the first following Sunday of the primary full moon, after the Spring equinox. The Holy celebration will be commended on 4 April, in 2021.

There is a Holy Week that is before Easter. After the primary liturgy on Saturday night, all Armenians acclaim the resurrection of Jesus Christ and say the accompanying expression, “Christ is risen from the dead,” to which you should answer, “Blessed is the resurrection of Christ”. And the main celebration of Easter starts on Sunday with a sacred service. With this, all Armenians finish the Great Lent that was held for seven weeks. It is said that all the believers ought to follow a 40-day lent to clean their bodies from sins and refine their spirits, just like Jesus Christ.

Easter is admired in Armenia well before its date. There are various traditions related to Easter. The first, being the course of action of planting wheat seeds. After the seeds are grown like green grass, they put the red-colored eggs on them, symbolizing new life and birth. The eggs should be painted particularly in red as they address the shed blood of Jesus.

Yerevannews.am | Ինչու՞ են Սուրբ Զատկին ձու ներկում

Another tradition is to paint those eggs red with natural ingredients, like onion layers. You boil the eggs with the onion strips in a bowl, and the color from the peels naturally shade the eggs. There is a fun and engaging game that all the kids love during Easter time. As expressed by the custom, two people should “fight” the eggs together. After picking an egg, each family member should hit it to the following egg. The egg that cracks, loses.

While celebrating Easter with Armenians you will moreover see another customary dish on the table that is an unquestionable requirement. It is the Armenian trout with red wine. Even though fish and red wine go poorly together, they address the dishes that are referred to in the Bible. The wine that Jesus created from water and fish was split between people.

In addition to this dish, you can also find a bowl of cooked rice with dried fruits and raisins that portray mankind and Christians around the planet.
Armenians additionally cheer Easter with traditional dances and songs. There is another and enchanting tradition among youth to gather around near Churches in Yerevan and dance traditional folk dances, sing traditional songs. Along these lines, Armenians keep the spirit of their ancestors and commemorate Easter with preserved traditions.

Հայոց Լեզու 31․03․2026

1․ Գրել տրված բայերի հնչյունափոխված արմատների անհնչյունափոխ ձևերը և նշիր, թե ինչ խոսքի մաս է:
Կարմրել- կարմիր, ածական
ըմպել- ըմպ, գոյական

կռվել- կռիվ, գոյական
ոչնչանալ- ոչինչ, գոյական
սիրել- սեր, գոյական
փափկել- փափուկ, ածական
գրկել- գիրկ, գոյական
կոպտանալ-կոպիտ
անրջել- անուրջ, գայոկան
շիկանալ- շիկ, գոյական
վարդագունել- վարդագույն, ածական
ուղղել- ուղղիղ, ածական
ապշել-

2. Ընդգծված բառակապակցություններն արտահայտիր բայով:

Զայրույթից նա  գունատ դարձավ:
Տերևները սկսել են դեղին դառնալ:
Նրանք միմյանց հանդեպ  ջերմ են դարձել;
Այդ պատմությունից էլ  առաջ եկավ անվանումը:
Լույսը բացվեց, և նոր օր սկսվեց:
Ուշ եկար, հյուրերն արդեն գնացել են:
Նա իր փայտիկով քար դարձրեց քաղաքը:

3. Գրիր -ել և -ալ վերջավորությամբ հինգական բայ:
Ել
Երգել, նկարել, գրել, նվագել, տխրել։
Ալ
խաղալ, զվարճանալ, գեղեցկանալ, մեծանալ, փոքրանալ։

4. Գրիր տրված բայերի դեմքը, ժամանակը, թիվը:

Երգում էի- առաջին դեմք, անցյալ ժամանակ, եզակի թիվ
նկարեց- երորրդ դեմք, անզյալ ժամանակ, եզակի թիվ
կսովորես- երորրդ դեմք, ապագա ժամանակ, եզակի թիվ
գրեցինք- առաջին դեմք, անցյալ ժամանակ, հոգնակի թիվ
գնալու են- երորրդ դեմք, ապագա ժամանակ, հոգնակի թիվ
վազել ենք- առաջին դեմք, անցյալ ժամանակ, հոգնակի թիվ
կռվեցին- երորրդ դեմք, անցյալ ժամանակ, հոգնակի թիվ
հավատում եմ- առաջին դեմք, ներկա ժամանակ, եզակի թիվ
կփայլեն- առաջին դեմք, ապագա ժամանակ, հոգնակի թիվ
տխրեցիր- երկրորդ դեմք, ներկա ժամանակ,

/լրացուցիչ աշխատանք/

1․ Խմբավորիր բայերն ըստ ի՞նչ անել, ի՞նչ լինել  հարցերի:
Ի՞նչ անել — հանդիպել ներել կահավորել խնամել պայքարել վստահել

Ի՞նչ լինել — շքեղանալ ժպտալ հարստանալ սևանալ մթնել թանկանալ անհետանալ ճաքել կապտել ծարավել շիկնել նեղանալ

Հանդիպել, շքեղանալ, ժպտալ, հարստանալ, սևանալ, ներել, մթնել, կահավորել, թանկանալ, անհետանալ, խնամել, ճաքել, պայքարել, կապտել, ծարավել, վստահել, շիկնել, նեղանալ:

2. Կազմիր բայեր տրված գոյականներից:
Ավարտ — ավարտել
կռիվ — կռվել
վեճ — վիճել
շղթա — շղթալ
հաշիվ — հաշվել
կույտ — կուտակել
ժպիտ — ժպտալ
սղոց — սողալ
վճիռ — վճռալ
տոն — տոնել
փունջ — փունջել
կարոտ — կարոտել
վկա — վկայել
կազմ — կազմել
կերակուր — կերակրել
գործ — գործել
հունձ — հունձել
սոսինձ — սոսնձալ
փայլ — փայլել
անձրև — անձրևել
քրքիջ — քրքրջել
ավել — ավելանալ
գին — գնել
նվեր — նվիրել

3. Գտիր առաջին շարքի բայերի հոմանիշները երկրորդ շարքում:
ա. գերել, կազդուրվել, փայլել, գոռոզանալ, չքանալ, ընկղմվել, ոգևորել
բ.  խրախուսել, անհայտանալ, սուզվել, կախարդել, մեծամտանալ, ցոլալ, առողջանալ:

գերել — կախարդել
կազդուրվել — առողջանալ
փայլել — ցոլալ
գոռոզանալ — մեծամտանալ
չքանալ — անհայտանալ
ընկղմվել — սուզվել
ոգևորել — խրախուսել

ա. ննջել, գողանալ, դժգոհել, ուղղել, մտորել, անարգել, մարտնչել
բ. պայքարել, փնթփնթալ, խորհել, ստորացնել, շտկել, հափշտակել, նիրհել:
ննջել — նիրհել
գողանալ — հափշտակել
դժգոհել — փնթփնթալ
ուղղել — շտկել
մտորել — խորհել
անարգել — ստորացնել
մարտնչել — պայքարել

4. Ընդգծիր բայերը:

Հմայել, անվայել, շահել, առավել, ջերմել, ավել:
Անսխալ, կսկծալփսփսալ, ծավալ, ձնհալ, հեկեկալ:

5. Կազմի՛ր բայեր և խմբավորի՛ր ըստ վերջավորությունների՝ ել, ալ. 
Ել — ուսումնասիրել, թաքնվել, սիրել, ծածկել, բաժանվել։

Ալ — հավերժանալ, լիանալ, բարիանալ։

ուսում, թաքուն, լի, հավերժ, սեր, ծածուկ, բաժանում, բարի:

6. Կազմի՛ր նախադասություններ հետևյալ բայերով՝ համաձայնել, պահպանել, պաշտպանել, վերաբերել, վերաբերվել, սուզվել, տուծել:

Ես համաձայնվեցի նոր օրենք ստեղծելու համար։
Ես պահպանեցի տատիկիս զարդը։
Ես պաշպանեցի դրսի կատույին փոքր երեխաներից։
Ես իմ ընկերուհու հետ վերաբեր եմ։
Եա լավ եմ վերաբերվել իմ եղբայրին։
Ես սուզվեցի լողավազանում։

English 30.03.2026

Amy and her Dad are going to make some changes in their lives. Dad is going to give up eating chips. Amy is going to tidy her room every weekend. Mum and Dad are going to start a business. Amy is going to take up running. Dad: Are you and Jodie going to check out the gym?
Amy: Yes, we are.



There isn’t a cloud in the sky. It ’s going to be sunny tomorrow. The river is deep here. It isn’t going to be easy to get across. I know they like modern art. They are going to love this painting. It’s 8.40, Steve! You are going to be late! Angela isn’t going to get good results this year. She hardly ever studies at home. Are we going to win the match?

Հայոց լեզու 30․03․2026

Կրկնում ենք․

1. Կազմել նախադասություններ՝ տրված բառերը գործածելով մի դեպքում որպես հատուկ, մյուս դեպքում՝ որպես հասարակ անուններ:
ես ունեմ ընկեր Նվեր ,
Նվեր կար իմ մոտ,

ես գնացի Գեղարքունիկ Անդրանիկի հետ,
Անդրանիկ շատ լավ ընկեր է,


իմ հոպարը Մարտիրոս է,
Անդրանիկ լավ ընկեր է,

Ավետիս իմ ընկերն է,
Ավետիս լավ ընկեր է,

Շուշանը իմ մորաքույրն է,
իմ այգում կար շուշանը,

Ռազմիկ իմ հայրիկնե,
իմ հայրիկ եղել է ռազմիկ

ես ունեմ ընկեր պարգև,
ինձ տվեցին պարգև,

արև իմ ընկերուհին է,
արև վառում է իմ աչքեր,

2․ Կազմել նախադասություններ՝ տրված գոյականները գործածելով սեռական հոլովով:
իմ այգում կար Ծաղիկի փաթիլ,
աղավնին կար իմ բակում,
ուսում եմ որ որ ես տան եմ,
ընկերներ դուս եին եկել դուրս,
այս օր շատ փայծառ եր,
տատիկենք տոնը հեռու է,
եղբայր գնաց դպրոց,
հայրիկ եկավ տուն:

3. Կազմել տրված ածականների համեմատության աստիճանները:
նա ամենից Փարթամ է,
նա պակաս Փարթամ է,
նա Փարթամ

նա ամենա առատ է,
նա պակաս առատ է,
նա առատ է,


նա ամենա գեղեցիկ հոգատարն է
նա վատ հոգատարն է,
նա հոգատար է


նա ամենա լավ ընդունակն է,,
նա շատ վատ ընդունակն է,,
նա ընդունակ է,

նա ամենա ամուրն է,
նա վատ ամուր է,
նա ամուր է,


նա ամենա արդարն է,
նա ամենա արդարը չե,
նա արդար է,

նա ամենից ծանր է,
նա ամենից ծանր չե ,
նա ծանր է,

նա ամենից թանձր է,
նա ամենից թանձր չե,
նա ամենից թանձր է,

նա ամենից դաժան,
նա ամենից դաժան չե,
նա դաժան է

նա ամենից բարի է
նա ամենից բարի չե,
նա բարի է

նա ամենից համեստ է,
նա ամենից համեստ չէ,
նա համեստ է,

նա ամենից վարար է,
նա ամենից վարար չէ,
նա վարար է,

Ուղղագրական աշխատանքներ
Բաց թողած տեղերում լրացրու բ, պ, փ և ստուգիր ուղղագրական բառարանով:

1.
ոսկեծուփ, աղբաման, աղբյուր, ամպարիշտ, վերամբարձ, ամենասուրբ, ամպհովանի, ամրակոպ, անխաբ, անխապան, ապշել, ապստամբել, արպենալ, ասպե, ասպոսալ, բամբ, բաբբասել, բամբել, բորբ

2.
Գաբրիել, գամփռ, գինարբուք, գիպս, գոմաղբ, գռփել, գրաբար, դարբին, Աբխազիա, աղբանոց, Արփինե, դարբաս, դափնեպսակ, եղբայր, երբ, երբեմն, երբևիցե, երեսսրբիչ, երկնահուփ, երբներանգ, զամփիկ

3.
ըմբշամարտիկ, ընդհուպ, թափառաշրջիկ, թափ, թմբլիկ, թմբկաթաղանթ, թփրտալ, թրմփալ, թփթփացնել, թփուտ, ժայռակոպ, իբրև, լեբ-լեցուն, լիրբ, խաբեբա, խաբկանք, խարխափել, խծբծանք, նրբանցք

4.
նրբիրան, ողբերգություն, սրբապատկեր, աղբարկղ, դափնեվարդ, երբեմնի, երբևէ, խոփան, երբներանգ, թափթփել, խաբել, խոփ, ծոփավոր, Ծոփք, ծփտուն, կառաբնարան, կոբ

5.
կոբվել, Հակոբ, համբակ, Համբարձում, համբերություն, համբույր, հաճեպ**, հարբեցող, հարբուխ, հափշտակել, հենացուփ, հանցիկ, Հռիփսիմե, հուսախաբ, ձերբազատվել, ճամփորդ, ճեպընթաց, ճողոփրել

6.
նրբաճաշակ, շերեփուկ, ողբանվագ, հափշտապ, ձերբց

7.
աղբահավաք, ոսկեծոփ, ոսկեծուփ, պատշգամբ, որբանոց, սեպտեմբեր, սեբականություն, սեփ-սև, նրբին, սթափվել, սրբազան, սրբագրել, սրբապատկեր, սրտատրոփ, սփրթնել, վիրաբ

8.
աղբահավաք, դափ-դեղին, դափնի, թափանցիկ, ծփտուն, կապկապել, ներբան, հղիանալ, հավել, նրբերշիկ, պապակ, Սերոբ, ուրբաթ, բաբագ, բրուր, քարակոպ

Think of three changes you want to make to your town/city.

Improve public transportation
Make buses, trains, or metro systems more reliable, affordable, and eco-friendly so people don’t have to depend on cars as much.

Create more green spaces
Add parks, trees, and community gardens to improve air quality and give people relaxing places to spend time outdoors.

Reduce pollution and waste
Introduce better recycling systems, limit plastic use, and encourage clean energy to make the city healthier and more sustainable.v

Եղիշե Չարենց․Ռուբայաթներ

Ռուբայի (հոգնակի թվով՝ «ռուբայաթ» – քառյակ), պարսկա-արաբական պոեզիայում քառատող ավարտուն բանաստեղծություն, առավելապես խոհական-փիլիսոփայական բնույթի։ Դասական քառյակի մեջ հանգավորվում են առաջին, երկրորդ և չորրորդ տողերը, իսկ երրորդը մնում է ամուրի՝ անհամգ։ Ռուբայաթի կամ քառյակի ժանրում ստեղծագործել են Օմար Խգայամը ,  Հաֆեզը,  Ռուդաքին, Նիզամին, Ռումին, Սաադին, իսկ հայ հեղինակներից՝ Հովհաննես Թումանյանը, Եղիշե Չարենցը, Հովհաննես Շիրազըև ուրիշներ։

Ապրում ես, շնչում ես, դու դեռ կաս — բայց ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես.
Անցյալ է դառնում քո ներկան— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՛յլ ես.
Բայց ներկան քո— հո՛ւնտ է գալիքի՝ մեռնելով— նա սնում է գալիքը,
Եվ այսպես— տևում ես դու երկար,— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես։

II

Քո ամեն ակնթարթը մի սերմ է,
Որ կրում է իր մեջ իր մահը.
Բայց հոգին քո— խնդուն ու անահ է
Եվ մի՛շտ խանդավառ է ու ջերմ է։

III

Նա թե՛ կյանք է, թե՛ մահ.— ակնթարթը.
Անհատնում հատնում է, վառք է.—
Եվ այսպես՝ մշտատև է աշխարքը.
Անդադար թարթում է— ու անթարթ է։

Կանաչ մամուռներըև նրանց կենսապայմանները

Տեսություն

Կանաչ մամուռները և նրանց կենսապայմանները

Բարձրակարգ բույսերը ցամաքը գրաված բուսական օրգանիզմներն են:

Այս բույսերը ժամանակի ընթացքում լավագույնս հարմարվել են ցամաքային կենսակերպին և աստիճանաբար կատարելագործվել:

Ուշադրություն

Հարմարման շնորհիվ բարձրակարգ բույսերը պարբերաբար կատարելագործվել են՝ մամուռներից հասնելով մինչև ծածկասերմ բույսեր:

40.jpg

Բարձրակարգ բույսերը բաժանվում են երկու հիմնական խմբի՝

  • Սպորավոր բույսեր
  • Սերմնավոր բույսեր

Սպորավոր բույսերը ցամաքային բարձրակարգ բույսեր են, որոնք բազմանում են սպորներով:

Ներկայացուցիչներն են՝ մամուռներըպտերանմաններըձիաձետերըգետնամուշկերը:

37.jpg

Մամուռները պատկանում են բարձրակարգ բույսերի առաջին բաժնին: Նրանք ավելի բարդ են կազմավորված, քան ջրիմուռները, սակայն պարզունակ են մնացյալ սպորավորների և սերմնավոր բույսերի համեմատ:

Կանաչ մամուռները տարածված են խոնավ անտառների կիսաստվերոտ, ստվերախիտ մասերում, որտեղ առաջացնում են համատարած փափուկ ծածկոց: Աճում են նաև մարգագետիններում, ճահիճներում, տունդրաներում, կարող են հանդիպել նաև քարերի ու ժայռերի վրա:

orig.jpg

Մամուռները իսկական ցամաքային բույսեր են, որոնց նախնիները, առաջին անգամ դուրս գալով ջրից, բնակեցրին ցամաքը: Մամուռները ֆոտոսինթեզ կատարող ոչ մեծ բույսեր են, որոնք ունեն վեգետատիվ օրգաններցողուն և տերև, իսկ ձևավորված արմատներ չունեն, դրանց փոխարինում են ռիզոիդները:

Ուշադրություն

Ռիզոիդների առկայությունը մամուռների կառուցվածքում փաստում է նրանց և բազմաբջիջ ջրիմուռների ազգակցական կապի մասին:

Եթե ջրիմուռները բազմանում են կա՛մ անսեռկա՛մ սեռական եղանակով, ապա մամուռները բազմանում են և՛ անսեռ, և՛ սեռական ճանապարհով միաժամանակ: 

252.jpg

Սպորավորների բազմացման այս եղանակը կոչվում է սեռական և անսեռ սերունդների հերթափոխություն:

Մամուռներն ունեն լայն բազմազանություն և հաջորդում են ծաղկավոր բույսերին` ներկայացուցիչների թվով: Ներկայումս գիտությանը հայտնի է մամուռների գրեթե 25 հազար տեսակ:

Մամուռներից են կկվավուշը, տորֆամամուռը, մարշանցիան, թելամամուռը:

39.jpg

Խոնավությամբ հարուստ վայրերում աճում է կանաչ մամուռ կկվավուշը, որը նպաստում է մթնոլորտում խոնավության պահպանմանը, միաժամանակ այլ մամուռների հետ միասին կարող է դառնալ ճահճացման պատճառ: Կկվավուշը մամուռների ամենատարածված ներկայացուցիչներից մեկն է: Ունի մոտ 20−30 սմ երկարությամբ, կանաչաշագանակագույն, չճյուղավորված և ուղղաձիգ ցողուն: Ցողունը ծածկված է խիտ, նեղ, կանաչ տերևներով:

Կկվավուշը հողին ամրանում է ճյուղավորված ռիզոիդներով, որոնցով կլանում է ջուր և հանքային նյութեր, իսկ կանաչ տերևներով իրականացնում է ֆոտոսինթեզ:

6.png

Կկվավուշը պահանջկոտ բույս չէ, այն դիմանում է ուժեղ ցրտին և շոգին, հիմնականում տարածված է խոնավ անտառներում և ճահճուտներում:

Կկվավուշի մոտ ամռանը առանձին ցողունների կարմրագորշ գագաթին նկատելի են երկարավուն պարկիկանման օրգաններ, որոնք լցված են արական գամետներով` սպերմատոզոիդներով:

diagrama-que-muestra-el-ciclo-de-vida-del-musgo_1308-5477.jpg

Կկվավուշի այդ բույսը կոչվում է արական` : Վառ գունավորում չունեցող մյուս ցողունների գագաթին ձևավորվում են սափորաձև օրգաններ, որոնք լցված են իգական գամետներով` ձևաբջիջներով`: Կկվավուշի այդ բույսը կոչվում է իգական` Կկվավուշի արական և իգական բույսերը կոչվում են սեռական սերունդ կամ գամետոֆիտ:

Անձրևաջրի կաթիլի միջոցով շարժուն սպերմատոզոիդները արական բույսից լողում են դեպի իգական բույսի գամետները: Կատարվում է բեղմնավորում: Բեղմնավորումից ձևավորվում է զիգոտ, որից հաջորդ տարում նույն իգական բույսի գագաթին զարգանում է երկար շագանակագույն, ցողունանման ոտիկը և սպորներով լցված տուփիկը: Տուփիկում գտնվում է սպորներով լցված սպորանգիումը:

Կկվավուշի իգական բույսի երկար ոտիկի վրա գտնվող տուփիկը հիշեցնում է նստած կկվի, որտեղից և բույսը ստացել է իր անվանումը:

Կկվավուշի ոտիկը և տուփիկը կոչվում են անսեռ սերունդ կամ սպորոֆիտ:

Չոր եղանակին սպորները թափվում են տուփիկից և քամու միջոցով տարածվում: Ընկնելով խոնավ հողի վրա՝ դրանք ծլում են և առաջացնում նուրբ, կանաչ, ճյուղավորված թելիկներ, որոնցից զարգանում են մամուռի  և  բույսերը:

Մամուռների սպորից առաջացած կանաչ թելերը նման են թելանման ջրիմուռներին, որը վկայում է մամուռների և ջրիմուռների ազգակցական կապի մասին: