Դավիթ Գյուլնազարյան

Մարտի 11․ չորեքշաբթի /հայոց լ․/

Բառաշարքում առանձնացրու հոմանիշ բայերի 6 զույգ:

1. Սփրթնել – գունատվել
2. Ծաղրել – հեգնել
3. Սարսափել – ահաբեկվել
4. Աղաչել – աղերսել
5. Սաստկանալ – ուժեղանալ
6. Իշխել – տիրել
   
   Նա հանկարծ սփրթնեց։
   Վախից նա գունատվեց։
   Ընկերները սկսեցին նրան ծաղրել։
   Ոմանք նույնիսկ սկսեցին նրան հեգնել։
   Մութ անտառում երեխաները սարսափեցին։
   Բարձր ձայներից մարդիկ ահաբեկվեցին։
   Նա սկսեց աղաչել, որ իրեն օգնեն։
   Վերջում նա սկսեց աղերսել իր ընկերոջը։
   Քամին սկսեց սաստկանալ։
   Անձրևը սկսեց ավելի ուժեղանալ։
   Այդ երկրում երկար տարիներ խաղաղություն էր իշխում։
   Սենյակում լռություն էր տիրում։
   

Բառաշարքում առանձնացրու հոմանիշ ածականների 6 զույգ:

1. Լուռումունջ – լռելյայն
2. Ազնիվ – անկեղծ
3. Մեծամիտ – գոռոզ
4. Չնաշխարհիկ – չքնաղ
5. Քաջ – խիզախ
6. Սրտացավ – գթասիրտ
   
   Նա լուռումունջ նստել էր անկյունում։
   Բոլորը լռելյայն լսում էին ուսուցչին։
   Նա շատ ազնիվ մարդ է։
   Նա միշտ անկեղծ է խոսում ընկերների հետ։
   Այդ տղան շատ մեծամիտ էր։
   Նրա պահվածքը բավական գոռոզ էր։
   Այդ վայրը իսկապես չնաշխարհիկ է։
   Աղջիկը շատ չքնաղ էր։
   Զինվորը շատ քաջ էր։
   Նա շատ խիզախ քայլ կատարեց։
   Նա շատ սրտացավ մարդ է։
   Այդ կինը շատ գթասիրտ էր։
   

Բառաշարքում առանձնացրու հոմանիշ գոյականների 6 զույգ:

1. Վախ – երկյուղ
2. Դրացի – հարևան
3. Մրրիկ – փոթորիկ
4. Երանգ – գույն
5. Տրտմություն – թախիծ
6. Կասկածանք – տարակուսանք
   
   Նրա սրտում մեծ վախ կար։
   Նա զգաց ուժեղ երկյուղ։
   Մեր դրացին շատ բարի մարդ է։
   Մեր հարևանը միշտ օգնում է մեզ։
   Գիշերը ուժեղ մրրիկ սկսվեց։
   Ծովում մեծ փոթորիկ էր։
   Երկինքը գեղեցիկ երանգ ուներ։
   Նկարչությունը լի էր տարբեր գույներով։
   Նրա աչքերում տրտմություն կար։
   Նրա սրտում խոր թախիծ էր։
   Նրա խոսքերի մեջ կասկածանք կար։
   Նրա դեմքին տարակուսանք էր երևում։

Առածներն ընդգծված բառերի հականիշներով լրացրու:

Անպտուղ ծառը կկտրեն, պտղատու ծառին քար կգցեն:

Բարին որ չլիներ, չարը աշխարհը կքանդեր:

Դևին դժոխքը ցույց չտաս, դրախտի ճանապարհը չի իմանա:

Թացն էլ չորի հետ վառվում է:

Կաթի հետ կմտնի, հոգու հետ կելնի:

Հագուստի նորն է լավ, ընկերոջ հինը:

Մինչև չգա վերջինը, չի հիշվի առաջինը:

Ինչքա՞ն բառ կարող ես «քամել» քարտեզագրել բառից:
քարտեզ, քարտ, քար, քեր, արքա, արել, գալ, գար, գրել, գեր, գերել, գետ, գետեր, երգ, երգել, երազ, լար, տար, տեր, տերեր, գազ, ազգ, եզ, տարազ

Բառակազմության ենթարկի՛ր հետևյալ բառերը:

Վերելք – վեր (արմատ) + ել (արմատ) + ք (ածանց)

Երբևէ – երբ (արմատ) + և (շաղկապ) + է (բայ)

Երբևիցե – երբ (արմատ) + և (շաղկապ) + ից (մասնիկ) + է (բայ)

Մարդ – պարզ բառ

Մարդիկ – մարդ (արմատ) + իկ (հոգնակիակերտ մասնիկ)

Ամենաէական – ամենա (նախածանց) + է (արմատ) + ական (ածանց)

Բազմերանգ – բազմ (արմատ) + երանգ (արմատ)

Ծովեզր – ծով (արմատ) + եզր (արմատ)

Մանրէ – մանր (արմատ) + է (արմատ)

Նորեկ – նոր (արմատ) + եկ (արմատ)

Վայրէջք – վայր (արմատ) + էջ (արմատ) + ք (ածանց)

Խմբերգ – խումբ (արմատ) + երգ (արմատ)

Էակ – է (արմատ) + ակ (ածանց)
Գոմեշ – պարզ բառ

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր,
Երկնէր եւ ծովն ծիրանի.
Երկն ի ծովուն ունէր եւ զկարմրիկն եղեգնիկ.

Ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր,
Ընդ եղեգան փող բոց ելանէր,
Եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ.

Նա հուր հեր ունէր,
Բոց ունէր մաւրուս,
Եւ աչքունքն էին արեգակունք։

Ով է Հոհաննես Հովանիսյանի Վահագնը։
Վահագնը երիտասարդ աստված էր որի ծնունդը նկարագրված է Մովսես խորենացի։

Ինչի դեմ է բողոքում Չարենցը իր Վահագնով ։
Այս բանաստեղծությունների տարբերությունը այն է, որ Չարենցը ասում է, որ Վահագն ուր է թող գա փլվում է երկիրն, իսկ ։

Վաղվա համար սովուրմ ենք գրաբարը

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներմ  մասI >>Էջ 33

Տարբերակ 1

1․ Բետոնի խտությունը 2200կգ/մ։ է, նշանակում է, որ։ 1մ³ ծավալով բետոնը 2200կգ է։ Պատ՝ 1

2․ 20մ³ տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը
16000կգ է: Հաշվեք կերոսինի խտությունը։ 800կգ Պատ․ 2

3․ Կաղնու փայտից պատրստված 0,002մ³ ծավալով չորսուի
զանգվածը 1,6կգ է: Հաշվեք կաղնու խտությունը։ 800կգ Պատ․՝ 4

4․ Մարմարի խտությունը 2700 կգ/մ³ է: Այն արտահայտեք գ/սմ³-ով։ 2,7գ/սմ Պատ․՝ 1

5․ 0,5դմ3 ծավալով մոմի կտորը կշռում է 450գ: Հաշվեք մոմի
խտությունը.225գ/սմ Պատ․՝ 4

Տարբերակ 2
1․ Բանաձևերը գրելիս խտությունը նշանակում են … տառով,
զանգվածը … տառով և ծավալը … տառով. p.m .v Պատ․՝ 3

2․ Սառույցի խտությունը 900կգ/մ3 է: Դա նշանակում է, որ. 1մ3 ծավալով սառույցի զանգվածը 900կգ է Պատ․՝ 1

3․ 0,5 մ3 տարողությամբ ապակե բալոնի մեջ տեղավորվում է 400կգ
սպիրտ: Որքա՞ն է սպիրտի խտությունը․200Կգ/մ3 Պատ․՝ 1

4․ Բենզինի խտությունը 710կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով. 71գ/սմ3 Պատ․՝ 3

5․ Մետաղյա դետալը, որը պատրաստված է 1,5դմ3 ծավալով
համաձուլվածքից, կշռում է 6կգ: Հաշվեք համաձուլվածքի խտությունը. 4 գ/սմ3 Պատ․՝ 3

Տարբերակ 3

1․ Որպեսզի գտնենք մարմնի խտությունը, հարկավոր է. նրա զանգվածը բաժանել ծավալին Պատ․՝ 1

2. Կերոսինի խտությունը 800կգ/մ3է: Դա նշանակում է, որ. 1 կգ զանգվածով կերոսինը զբաղեցնում է 800մ3 ծավալ Պատ․՝ 1

3․ 0,2մ3 տարողությամբ տակառը պարունակում է 160կգ զանգվածով
նավթ: Որքա՞ն է նավթի խտությունը. 800կգ/մ Պատ․՝ 4

4․ Արծաթի խտությունը 10500կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով. 10,5գ/սմ3 Պատ՝ 2

5․ Ապակե ձուլվածքը զբաղեցնում է 0,6դմ3 ծավալ և ունի 1,5կգ զանգված:
Որոշեք ապակու խտությունը. 2,5 գ/սմ3 Պատ․՝ 3

Տարբերակ 4

1․ Նյութի խտություն անվանում են այդ նյութի. միավոր ծավալի զանգված Պատ․՝3

2․ Օդի խտությունը 1,290կգ/մ3 է: Դա նշանակում է, որ․1 մ3 ծավալով օդի զանգվածը 1,290կգ է Պատ․՝1

3․ 50մ3 տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը
4000կգ է: Ինչքա՞ն է կերոսինի խտությունը․ 80կգ/մ3

4․ Կապարի խտությունը 11 300 կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3- ով. 11,3 գ/սմ Պատ․՝ 2

5․ 10լ տարողությամբ դույլի մեջ լցված է 9կգ զանգվածով մեքենայի
յուղ: Հաշվեք մեքենայի յուղի խտությունը

Մարտի 9․ Երկուշաբթի / հայոց լ․/

1․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր ջ, ճ կամ չ։

Աղջիկ, ամբողջ, թարթիչ, աջ, ծխամորճ, առաջ, աջպարար, գոճի, խոճկոր, առաջին, կոչկել, առաջնորդ, արջ, զիճել, թռչել, թրչել, իջնել, կարկաչել, մեջ, միջև, մեջք:

2․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր ղ կամ խ։

Աղբյուր, աղջիկ, խրոխտ, աղտ (կեղտ), ախտ (հիվանդություն), հախճապակի, աղքատ, բողկ, տախտակ, գաղթ, դախձ, կմաղք, դեղձ, դեղձանիկ, եղբայր, զեղչ, թուղթ, կեխտ, կոխպեք, կողք, հախթել, տախտկալի, հղկել, ճեղք , կխտար, մաղթել, մեղք, մխկտալ, շաղխապ, շղթա, թուղպ, ողբ, ողջ, ողկույզ, ցողաթաթախ, պխտոր, ուխտ (սապատավոր կենդանի), ուղտ (երդում, դաշինք), փեխկ, ծղնի, փոխք, քաղցր, սանդուխք, ծխնելույզ, փախչել, սեղմել։

3. Փակագծերում գրված  գոյականները դարձրու հոգնակի և համապատասխանեցրու նախադասությանը:
Ա. Հայ նախարարները Արտաշատի ժողովի վճռից հետո քաշվեցին իրենց աշխարհները և, անցնելով առօրյա գործերին, սպասում էին Պարսկաստանի լուրերին։
Բ. Պատառոտված հագուստներով որբ երեխաները կուչ էին եկել հարուստ տների պատերի տակ։
Գ.  Հաստաբուն ընկուզենիների տակ` հասարակ նստարանների վրա, տեղավորվել էին բավական մեծ թվով մանուկներ, պատանիներ։
Դ. Աշխարհի ցավերին անտեղյակ` արևը բարձրանում է սարերի լազուրից և հավասարապես լուսավորում լեռների ալևոր գլուխները, թշնամու բանակները, ծխացող տները, լեցուն գյուղերը։

4. Փակագծերում տրված գոյականները գրի՛ր պահանջվող ձևով (հոլովով):

Մարդիկ վաղուց են միջոցներ փնտրում վատ տեսողությունը լավացնելու համար։ Վերջապես հայտնագործվեց ակնոցը՝ ապակուց պատրաստված առաջին օպտիկական գործիքը։ Ժամանակակից ակնոցը երկար ու դժվարին ճանապարհ է անցել, թեև հիմա մեզ թվում է, թե հնարավոր չէ պատկերացնել տեսողությունը լավացնելու ավելի հասարակ գործիք։ Ակնոցին նման մի բան հնարել էին դեռևս Հին Հռոմում։ Հայտնի է, որ գլադիատորների կռվի սիրահար Ներոն կայսրը կարճատես էր։ Կրկեսում տեղի ունեցող ամեն ինչը լավ տեսնելու համար նա օգտվում էր թափանցիկ զմրուխտից պատրաստված մեծ ոսպնյակից։

УРОК 1 ПОГОДА И КЛИМАТ. ЭКОЛОГИЯ. ГЛОБАЛЬНОЕ ПОТЕПЛЕНИЕ

Бесконечно разнообразны пейзажи нашей планеты. Здесь и горы, и
леса, и озёра, и реки, океаны и пустыни.

1. Рассмотрите фотографии и подберите для каждой подходящее
   название.
   Слова для справок: арктическая пустыня, тундра, тайга, пустыня, лес, степь.

2. а) Прочитайте текст и скажите, в чём разница между словами погода
и климат.
Погода — это состояние атмосферы в течение короткого периода времени,
обычно дня или около того.
Климат — это средние погодные условия, которые наблюдаются в
определённом месте в течение ряда лет.

Погода и климат — это понятия схожие, но разные. Погода меняется каждый
день, в то время как климат не меняется в течение многих лет.
Во многих местах погода меняется от часа к часу, от минуты к минуте и от
сезона к сезону. На погоду влияют: солнце, дождь, облака, сила и направление
ветра, град, снег, грозы, сильная жара и т. д.

б) Подберите для каждого из слов подходящее объяснение:
климат — это … погода — это …
Слова для справок: состояние атмосферы (воздуха); погодные условия,
характерные для данной местности.

в) Температура воздуха, а также по՛чвы (հողի) и воды в большинстве стран
измеряется в градусах температу՛рной шкалы՛ Це՛льсия (˚С).
Ноль этой шкалы соответствует температуре, при которой тает лёд, а
+100˚С — температуре кипения воды. Однако в США и некоторых других странах
используется шкала Фаренге՛йта (˚F). На этой шкале между точками таяния льда
и кипения воды 180˚. Ноль на шкале Цельсия соответствует +32˚ шкалы
Фаренгейта, а +100˚С = +212 ˚F.
По материалам интернета

3. Прочитайте текст. Как влияет изменение климата на Сахару?

САХАРА

Саха՛ра — самая большая жаркая пустыня на Земле. Название «Сахара»
происходит от древнеарабского слова «сахра» — «красно-коричневая». Она
занимает около 30% площади Африки и по размерам почти равна
территории США. Расположена Сахара на севере Африки.
Под песками Сахары располагаются большие запасы подземных вод.
Эти подземные бассейны обеспечивают водой оа՛зисы. Оазис — это участок
пустыни, где имеется родник или небольшое озеро и богатая растительность.
Сахара превратилась в пустыню примерно пять миллионов лет назад.
Зимой температура составляет +13°C. Летом в пустыне бывает жарко.

Температура поднимается до +57°C. Песок может прогреваться до 70- 80°C.
Учёные считают, что в ближайшие сто лет глобальное потепление
может изменить климат Сахары. Пустыня со временем позеленеет из-за
увеличения количества дождей.

По материалам интернета

1 Как вы думаете, сможет ли пустыня Сахара стать зелёной и покрыться травой и кустарниками?
Я думаю, что частично это возможно. Если будет больше воды, например благодаря орошению или изменениям климата, в некоторых местах Сахары могут появиться трава и кустарники. Уже существуют проекты по озеленению пустынь, но полностью превратить Сахару в зелёную территорию очень трудно из-за жары и нехватки воды.

2 Можно ли в наше время найти неизвестные виды животных?
Да, можно. Учёные до сих пор открывают новые виды животных, особенно в джунглях, в океане и в труднодоступных местах планеты. Каждый год находят десятки и даже сотни новых видов. 

4. Сахара — крупнейшая жаркая пустыня (8,6 млн км²)занимающая треть Африки.Которая 6000 лет назад была зеленой саванной. Она удивительна перепадами температур от +58°C до заморозков наличием снега на дюнах огромными подземными запасами воды и тем, что её пыль удобряет леса Амазонки. 

ЗАНИМАТЕЛЬНЫЕ ФАКТЫ О ПУСТЫНЕ САХАРА

Самая засушливая: Некоторые районы пустыни не видели дождя более 20–30 лет. 

Бывшая жизнь: Тысячи лет назад здесь были озёра и леса о чем свидетельствуют наскальные рисунки с изображением бегемотов и крокодилов.

Не только песок: Покрыта песком (эрги) только на 30%остальная часть — это каменистые плато (хамады) и гравийные равнины (реги).

Климатические контрасты: Зимними ночами температура может опускаться ниже нуля ,а в 1922 году в Ливии была зафиксирована температура .

Снег и иней: В горных районах Сахары (нагорье Ахаггар) иногда выпадают снега по утрам на песке образуется иней.

«Великая рукотворная река»: Под Сахарой находится Нубийский водоносный слой — гигантский источник пресной воды используемый в Ливии.

Уникальные жители: Красные сахарские муравьи умеют «считать» свои шаги, чтобы найти дорогу домой и ориентируются по углу Солнца.

Дерево Тенере: До 1973 года здесь росло самое одинокое дерево в мире — единственное в радиусе 200 км, которое сбил пьяный водитель.

Размер и население: По площади сопоставима с США или Бразилией,но население составляет всего около 2 млн человек (0,4 чел./км²).

Пылевое удобрение: Ежегодно ветер переносит миллионы тонн пыли из Сахары через Атлантику, удобряя почву тропических лесов Амазонки.

5. Прочитайте текст

ЭКОЛОГИЯ, ОКРУЖАЮЩАЯ СРЕДА И ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ ПРЕСТУПЛЕНИЕ

Сегодня слово «эколо՛гия» можно услышать часто. А что это слово
значит? Экология – это наука, которая изучает отношения между всеми
существами, живущими на нашей планете и окружающей средой. Слово
экология произошло от греческого слова «ойкос», что означает «дом». Мы
должны сохранить наш общий «дом», планету Земля, и всех живущих на
планете существ.
В последнее время учёные говорят о глобальном потеплении и том
вреде, который человек нанёс природе. Заводы и фабрики, автомобили с
их бензиновыми двигателями стали главной причиной загрязнения
атмосферы. Уничтожение лесов приводит к тому, что вымирают многие
виды животных и растений.
Много экологических проблем и у нас в Армении.
Пока каждый из нас не поймёт, что бросать бутылку, обёртку от конфеты
или жвачку на улице, не убирать за собой после отдыха на природе –
экологическое преступление, мы не сможем говорить о здоровой
окружающей среде в нашей стране.
Помните! Оставленная бумага может пролежать два года, консервная
банка – девяносто лет, полиэтиленовые пакеты – более двухсот лет, стекло – более тысячи лет.
Земля – наш общий дом. Берегите его!

По материалам интернета

6. Ответьте на вопросы.

1.Как влияет человек на экологию нашей планеты? 

Человек влияет на экологию негативно и позитивно:

1. Негативно — загрязняет воздух, воду, почву, вырубает леса, вызывает изменение климата.
2. Позитивно — создаёт заповедники, занимается переработкой отходов, разрабатывает экологически чистые технологии.

2. Почему нельзя
оставлять бумагу, консервные банки, полиэтиленовые пакеты и стекло в
местах отдыха на природе? 

Потому что эти отходы загрязняют природу, вредят животным и растениям, разлагаются очень долго и портят красоту природы.

3. Почему мы должны беречь нашу планету?

Потому что планета — наш общий дом, от чистоты и здоровья окружающей среды зависит наше здоровье и жизнь будущих поколений.

7. Замените следующие словосочетания одним словом

• Рисунки в книге, журнале — иллюстрации
• Товарищ по работе — коллега
• Популярная игра на льду — хоккей
• Спортивный бег — спринт
• Сотрудник газеты, журнала — журналист

8. Расставить буквы и прочесть названия 5 животных:

• ЛЁЗОК — КОЛЁЗ?
• КУТА — ТУКА?
• ДАШОЛЬ — ЛОШАДЬ
• ОВАРКО — КРОВАО?
• ЦУРИКА — КУРИЦА

Вероятно, правильные слова:

• ЛЁЗОК — КОЗЁЛ
• КУТА — КУТ
• ДАШОЛЬ — ЛОШАДЬ
• ОВАРКО —КОРОВА
• ЦУРИКА — КУРИЦА

Правильный список:
КОЗЁЛ, КАТ, ЛОШАДЬ, КОРОВА, КУРИЦА

9. ЗАПОМНИТЕ

(Пропущено содержание — возможно, важно прочитать на уроке)

10. Высказывание Махатмы Ганди

«Мир достаточно велик, чтобы удовлетворить нужды любого человека, но слишком мал, чтобы удовлетворить людскую жадность»

Я согласен с этим высказыванием. Оно говорит о том, что ресурсы Земли могут обеспечить всех необходимым, если люди будут разумно и справедливо их использовать, без чрезмерной жадности.

11. Упражнение 4. Слова из скобок поставьте в нужной форме

1. В воскресенье в 11 часов вечера по телевизору есть фильм? Нет, в 11 часов фильма нет.
2. У мамы есть дочь, но нет сына.
3. У Иры есть словарь, а у Анаит нет словаря.
4. У кого дома есть кот или собака? Ни у кого нет кота или собаки.
5. В трамвае есть место? Нет, в трамвае нет места.
6. Сейчас на улице есть снег? Нет, на улице нет снега.
7. Скажите, у вас есть время? Нет, у нас нет времени.
8. Сегодня на небе есть солнце? Нет, на небе нет солнца.
9. В пятницу у нас есть химия? Нет, химии нет.
10. В субботу есть урок русского языка? Нет, в субботу нет урока русского языка.
11. В феврале на стадионе есть футбол? Нет, там нет футбола зимой.
12. В чашке есть чай? Нет, в чашке нет чая! А сок? Сока тоже нет!
13. У тебя есть машина? Нет, у меня нет машины. А у отца?

12. Поставьте слова из скобок в нужном падеже, употребите предлоги

1. Каждый из нас мечтает о интересной престижной работе.
2. Я часто думаю о своей будущей жизни.
3. Молодёжь любит играть в футбол на городском стадионе.
4. Мы с друзьями учимся в Белорусском национальном техническом университете.
5. Мой отец работает в этой известной фирме.
6. Футболисты не могут играть на этом футбольном поле, потому что оно неудобное.
7. Моя бабушка рассказала мне о своём первом свидании.
8. Моя сестра с удовольствием занимается музыкой в музыкальной школе.
9. Иногда по вечерам я часто вспоминаю свой родной город.
10. Иностранцы с интересом посмотрели новый балет в Оперном театре.

13. Передайте информацию одним предложением с использованием слова «который»

1. Познакомьтесь! Это моя учительница, которая посоветовала мне поступить на физический факультет.
2. У меня есть друг, который тоже учится в Минске.
3. Студентки обычно завтракают в недорогом маленьком кафе, которое им очень нравится.
4. Мой брат живёт на улице Янки Купалы, которая находится в центре Минска.
5. Вчера друзья рассказали нам об интересном фильме, который называется «Война и мир».
6. У моего друга есть симпатичная кошка и умная собака, которые очень дружат.
7. Вчера Клара была в новом общежитии, которое ей очень понравилось.
8. Вечером мне позвонили старые друзья, которые недавно вернулись из Японии.

«Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛»

Կյանքը նման է երկար ճանապարհի, որտեղ երբեմն լուսավոր արև է, երբեմն՝ անծայր գիշեր։ Այդ ճանապարհին մենք լսում ենք կյանքի ձիերի դոփյունը, ինչպես պայտերը խփում են հողին և հիշեցնում, որ ժամանակը մշտապես առաջ է գնում։ Երբեմն թվում է, թե աշխարհը անհայտ ուղի է, իսկ ապագան՝ մշուշոտ ու անհասկանալի։

Սակայն մարդը չի կարող ապրել վախով կամ կասկածով։ Նա պետք է սիրի աշխարհը և աշխարհով հիանա։ Երբ մարդը կարողանում է նկատել վառ աշխարհի գեղեցկությունը, նույնիսկ դժվարություններն ու թախիծը այլ կերպ են ընկալվում։ Թախիծը կարելի է խմել ինչպես գինի, որովհետև այն նույնպես կյանքի մի մասն է և մարդուն ավելի խորն ու իմաստուն է դարձնում։

Եթե մարդը չի ուզում սուզվել ճահճուտները անհունի մեջ, նա պետք է սովորի գնահատել կյանքի յուրաքանչյուր պահը։ Ամեն մի օր մեզ հնարավորություն է տալիս զգալ արևի ջերմությունը, լսել կյանքի ձայները և քայլել մեր ճանապարհով։ Աշխարհը այնքան անուշ ու ցանկալի է դառնում, որքան մենք ենք կարողանում այն սիրել։

Այդ պատճառով մարդը պետք է ապրի լիովին՝ չվախենալով այրվել իր երազների, սիրո և ստեղծագործության մեջ։ Թող կյանքը լինի վառ ու լի զգացումներով, որովհետև մարդը աշխարհում ժամանակավոր հյուր է։ Եվ հենց այդ պատճառով ամեն մարդ պետք է հիշի մի պարզ, բայց իմաստուն խոսք՝ քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Ի՞նչ է ցույց տալիս տարրի զանգվածային բաժինը մոլեկուլում։

Տարրի զանգվածային բաժինը մոլեկուլում ցույց է տալիս այդ տարրի զանգվածի հարաբերությունը մոլեկուլի ընդհանուր զանգվածին, արտահայտված տոկոսներով։

Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում տարրի զանգվածային բաժինը մոլեկուլում։

Տարրի զանգվածային բաժինը=Մոլեկուլի ընդհանուր զանգված/Տարրի զանգվածը​×100%

Հաշվի՛ր տարրերի զանգվածային բաժինները (%) հետևյալ բանաձևն ունեցող նյութերում՝ ա) NO, բ) SO2, գ) HNO3, դ) CuCO3 :

ա) NO:

• ω(N) = 46.67%, ω(O) = 53.33%

բ) SO2:

• ω(S) = 66.67%, ω(O) = 33.33%

գ) HNO₃:

• ω(H) = 1.59%, ω(N) = 22.22%, ω(O) = 76.19%

դ) CuCO₃:

ω(Cu) = 51.37%, ω(C) = 9.71%, ω(O) = 38.92%

Եթե հայտնի է երկտարր միացության տարրերից մեկի զանգվածային

բաժինը (և՛ մասով, և՛ %-ով), ապա ինչպե՞ս կորոշես մյուս տարրի

զանգվածային բաժինը (և՛ մասով, և՛ %-ով)։ Պատասխանդ

հիմնավորի՛ր։

Եթե ω_1​% է առաջին տարրի բաժինը, ապա ω₂=100%−ω₁։

5. MgSO4, MgCl2, MgSO3, MgS, MgO քիմիական բանաձևեր

ունեցող միացություններից որի՞ բաղադրությունում է մետա­ ղական

տարրի զանգվածային բաժինն առավելագույնը։

MgSO₄

Mr = 24 + 32 + 64 = 120
w(Mg) = 24/120 = 20%

MgCl₂

Mr = 24 + 2·35.5 = 95
w(Mg) = 24/95 ≈ 25%

MgSO₃

Mr = 24 + 32 + 48 = 104
w(Mg) ≈ 23%

MgS

Mr = 24 + 32 = 56
w(Mg) = 24/56 ≈ 42.9%

MgO

Mr = 24 + 16 = 40
w(Mg) = 24/40 = 60%